The role of artists in revitalization of postidustrial areas – spotkanie i warsztaty projektowe

W dniach 20-21 września 2017 r. zaprosiliśmy naszych partnerów na spotkanie, które kontynuowaliśmy w dniach 22-23 września w postaci warsztatów projektowych dedykowanych roli artystów w rewitalizacji obiektów poprzemysłowych. Całość spotkania moderowała Anna Ochmann, a – inspirując się słowami Alberta Einsteina: imagination is more important than knowledge”- dyskutowaliśmy m.in.  o postindustrialnym mieście kreatywnym inspirującym do aktywności nie tylko artystycznej, ale także społecznej, mieście dla wszystkich, którzy dzieląc przestrzeń publiczną mogą się rozwijać, realizować swoje pasje, pomysły, hobby. O twórczej atmosferze stanowiącej swoisty kreatywny genius loci, mający w literaturze swoją nazwę: creative milieu – twórcze otoczenie (pojęcie to wprowadził Charles Landry, autor „The Creative City”). Twórcze miasto to – w opinii uczestników naszych warsztatów – aktywne instytucje kultury, ale także pulsujące życiem puby i ulice, to wielkie wydarzenia artystyczne, festiwale i przeglądy, ale jednocześnie kameralne koncerty, enklawy środowisk twórczych, alternatywne sceny muzyczne czy teatralne, działania offowe. A jak jest rola artystów w tworzeniu takiej rzeczywistości?

Kreatywność, idea wspierania młodej generacji artystów, realizowania działań innowacyjnych, społecznych, alternatywnych czy wreszcie nawet wielkich wydarzeń festiwalowych w obszarach poprzemysłowych buduje wizerunek miejsca-miasta i wpływa na jego promocję, także w aspekcie turystycznym. Wykorzystanie przestrzeni industrialnych dla działań artystycznych, rewitalizacja tych przestrzeni dla potrzeb instytucji kultury, czy szeroko rozumianych przemysłów kreatywnych, jest jednym z ciekawszych i bardzo ważnych kierunków przekształceń przestrzeni miejskiej XX i XXI wieku. Jest z jednej strony szansą na trwały, zrównoważony rozwój obszarów, które poprzez zmiany technologiczne i gospodarcze dysponują bogactwem takiej architektury i terenów, z drugiej sposobem na atrakcyjną promocję kojarzonych z „degradacją” poprzemysłową miejsc. Może być także ciekawym instrumentem ekonomii społecznej oraz tworzenia oferty turystycznej. Dzięki wciąż wzrastającej świadomości roli dziedzictwa architektury poprzemysłowej, jako integralnej części dziedzictwa kulturowego, powstaje coraz więcej przykładów ciekawych i innowacyjnych obiektów, którym nowa – kulturalna – funkcja nadaje „nowe życie”. Pierwsza „fala” pomysłów na wykorzystanie obiektów przemysłowych dla celów kulturalnych, to lata 60. i 70. XX wieku. W USA powstawały wówczas ARTS LABS, w Anglii i Irlandii ARTS CENTRES, w Europie Zachodniej CULTURE CENTRES. Najbardziej znane ikony tej pierwszej fali to niewątpliwie Andy Warhol’s Faktory (NY 1963 r.), Roundhouse (Londyn, 1964 r.), Melkweg (Amsterdam, 1970 r.) czy ufaFabrik (Berlin, 1979 r.). Centra te powstawały często jako niezależne inicjatywy obywatelskie. Zagospodarowywały fragment przestrzeni publicznej i powoli się rozwijały, krzepły, profesjonalizowały, stopniowo zamieniając się w instytucje kultury. Druga „fala”, związana z odpolitycznieniem kultury, to lata 1980–1997 r., trzecia rozpoczęła się w roku 1998. Coraz bardziej popularne docenienie dziedzictwa przemysłowego w kontekście funkcji kulturalnych i turystyki powoduje, iż powstało i wciąż powstaje szereg obiektów oraz miejsc oferujących atrakcyjny program czy realizujących ciekawe projekty.

W trakcie pracy warsztatowej uczestnicy starali się wypracować koncepcję inspirujących działań artystycznych  w kontekście wspólnego międzynarodowego projektu.