Listopadowe ARTerioinspiarcje czyli podsumowanie warsztatów „czy młodzi chcą samorządzić?”

3 listopada 2017 r. spotkaliśmy się na kolejnej ARTerioinspiracyjnej dyskusji. Tym razem podsumowaliśmy warsztaty aktywizacyjne „czy młodzi chcą samorządzić?” zorganizowane przez VENO’S STUDIO Przemysły Qultury 12 października 2017 r. w muzeum Śląskim w Katowicach, w których wzięło udział prawie 300 młodych ludzi z całego województwa śląskiego, a zespół Fundacji ARTeria uczestniczył nie tylko w przygotowaniu warsztatów, ale także w opracowaniu raportu podsumowującego (do pobrania tutaj).

W debacie publicznej dominują dwie skrajne odmienne opinie na temat roli, jaką w społeczeństwie
i systemie politycznym pełni obecnie młodzież, na temat jej zaangażowania w szeroko rozumiane sprawy publiczne. Pierwsza wskazuje na polityczne wyobcowanie młodych ludzi, na ich postawy podważające sens demokratycznych instytucji. Druga podkreśla fakt, iż funkcjonujące formy zaangażowania
i uczestnictwa młodzieży w życiu publicznym wymykają się konwencjonalnemu postrzeganiu w związku z dynamiką rozwoju i zmiennością współczesnych społeczeństw. Niemniej jednak wszystkie badania
i dane statyczne wskazują na generacyjne różnice w poziomie politycznego zaangażowania – młodzi ludzie (nie tylko w Polsce) partycypują w polityce rzadziej niż starsze pokolenia, szczególnie w tzw. konwencjonalnych formach (dotyczy to np. frekwencji wyborczej), angażują się natomiast w działania niekonwencjonalne (np. demonstracje, podpisywanie petycji), ale ogólny poziom ich politycznej aktywności jest zdecydowanie mniejszy niż ich rówieśników na przykład w latach 70. oraz 80. XX w.

Ten poziom zaangażowania młodych ludzi w społeczne działania czy sieci, członkostwo
w stowarzyszeniach, zdolność do współpracy, podejmowanie odpowiedzialności, wreszcie zaufanie do innych oraz gotowość do partycypacji w działaniach na rzecz dobra publicznego stanowią główne wskaźniki tzw. „kapitału społecznego” – jednego z najważniejszych zagadnień (ze względu na jego znaczący wpływ na szereg parametrów takich jak m.in. poziom zamożności i jakość życia, efektywność gospodarcza czy edukacyjna) w analizach funkcjonowania współczesnych społeczeństw i to zarówno w dyskursie naukowym, jak i publicznym.

Zmiana ustrojowa, która nastąpiła w 1989 roku rozpoczęła proces budowania kapitału społecznego
w Polsce w zupełnie nowych warunkach. O ile jednak względnie łatwiej można zmienić system polityczny czy gospodarczy, to mentalność, kształtowana przez wieki, nie podlega tak szybkim transformacjom. Nie bez znaczenia jest także „płynna nowoczesność”, w której obecnie żyjemy – z jej prywatyzacją ambiwalencji, poczuciem ciągłej niepewności, fragmentarycznością i epizodycznością, a także zjawiskami takimi jak globalizacja czy rozwój technologii cyfrowych. Dodatkowo wzorzec ograniczonego zaufania do innych przekazywany z pokolenia na pokolenie (i bardzo dobrze widoczny m.in. w Diagnozie Społecznej Janusza Czaplińskiego) oraz brak gotowości do działań dla dobra wspólnego (łącznie z tezą, że „mamy rodzinę i naród, ale nie mamy społeczeństwa”) skutkują raczej akcyjnym charakterem działań Polaków (jednorazowych czy „na pokaz”). Zresztą te kwestie zostały już zdefiniowane w postaci tzw. „próżni socjologicznej” pod koniec lat 70-tych przez Stefana Nowaka (m.in. brak zaufania do „obcych” czyli osób spoza kręgu najbliższej rodziny, brak umiejętności kooperacji czy działania w obrębie tzw. społeczeństwa obywatelskiego). Raczej wolimy oceniać innych… Do tego dochodzi specyfika Generacji Z czyli tych młodych ludzi, którzy uczestniczyli w warsztatach, a których zwykło się określać jako aspołecznych czy apolitycznych, żyjących w świecie wirtualnym i tak samo traktujących świat realny (zresztą czasem nazywani są także pokoleniem C – od angielskiego słowa connected, nie wyobrażają sobie już życia bez „podłączenia” do sieci 24 godziny na dobę siedem dni w tygodniu…)

Powyższe, jedynie zasygnalizowane charakterystyki funkcjonowania współczesnego społeczeństwa polskiego stały się inspiracją do przygotowania warsztatów dedykowanych zdiagnozowaniu aktywności społecznej młodzieży z województwa śląskiego i próby odpowiedzi na pytania: dlaczego młodzież nie chce angażować się w życie publiczne, co zrobić żeby to zmienić i wreszcie czy pod względem aktywności społecznej i politycznej możemy mówić o zmianie pokoleniowej?

Dzień wyboru radnych pierwszego Sejmiku Młodzieżowego Województwa Śląskiego (zorganizowany
12 października 2017 r. w Muzeum Śląskim w Katowicach) był unikalną okazją do stworzenia przestrzeni faktycznej debaty z młodymi ludźmi z województwa śląskiego uczestniczącymi w tym wydarzeniu, na temat aktywności młodzieży w sprawach publicznych.

Warsztaty, o charakterze aktywizacyjnym, były skoncentrowane na autodiagnozie uczestniczek
i uczestników („dlaczego tu jestem?, „do czego dążę w mojej działalności samorządowej/społecznej? itp.) i dotyczyły dwóch ważnych kwestii:

  1. diagnozy problemu („dlaczego młodzi ludzie nie angażują się politycznie i społecznie
    w regionie?”, „dlaczego nie chodzą na wybory?”, „dlaczego nie angażują się w pracę różnych gremiów społecznych – samorządu uczniowskiego, samorządu studenckiego, młodzieżowych rad różnego szczebla?”, „dlaczego w tak znikomym zakresie działają w różnych NGO?”, „dlaczego ich wiedza o kompetencjach władzy samorządowej jest tak niska?”, itp.)
  2. poszukiwania rozwiązań problemu („co trzeba zrobić by zaktywizować młodych ludzi do działalności społecznej i politycznej?”, „co trzeba zmienić w działaniach regionalnych władz samorządowych żeby młodzież bardziej aktywnie myślała i działała dla rozwoju swojego regionu?”, „co młodzież może zrobić dla aktywizacji swoich kolegów i koleżanek?”, „co młodzi ludzie chcieliby zmienić w regionie?”, itp.)

Więcej na stronie www.venos.pl