Kwietniowe ARTerioinspiarcje czyli o ekonomicznych aspektach kultury i sztuki

6 kwietnia 2018 r., w ramach kolejnego spotkania z cyklu ARTerioinspiarcje, powróciliśmy do tematyki związanej z powiązaniami sektora kultury i kreatywnego z aspektami ekonomicznymi.

Sztuka towarzyszy człowiekowi od czasów prehistorycznych. Możemy wyrazić nasze emocje poprzez sztukę. Sztuka może być źródłem naszych krytycznych refleksji. Możemy opisać nasz świat, naszą historię przez sztukę. Sztuka jest naszym uniwersalnym językiem, a przede wszystkim – nawet jeśli nie jest czymś „praktycznym” – daje nam przyjemność i poprawia jakość naszego życia. Co ciekawe już od lat osiemdziesiątych XX w. wiele mówi się również o roli kultury i sektora kreatywnego, nie tylko w kontekście rozwoju społecznego, ale także w rozwoju gospodarczym.

Według UNESCO branże kultury i kreatywne tworzą miliony miejsc pracy na świecie, zwiększają atrakcyjność miast i generują miliony euro dochodu. Oto kilka interesujących danych zebranych przez UNESCO w raporcie „Czas kultury, pierwsza globalna mapa przemysłów kulturalnych i kreatywnych” (link tutaj): dochody z branży kultury i branży twórczej sięgają 2,25 miliarda dolarów rocznie i stanowią 3% światowego PKB; sektor kultury i kreatywny generuje 29,5 miliona miejsc pracy na świecie (to więcej niż przemysł motoryzacyjny w Europie, Japonii i Stanach Zjednoczonych liczony łącznie) – przede wszystkim w sztukach wizualnych, muzyce i książkach (więcej danych tutaj). Ale co jest w tym najciekawsze i chyba najważniejsze? To, że produkcja kulturalna jest młoda, otwarta i przedsiębiorcza. W Europie sektor kultury i kreatyny zatrudnia więcej pracowników w wieku od 15 do 29 lat niż jakikolwiek inny sektor (choć to przede wszystkim małe firmy i freelancerzy). I co jest szczególnie ważne w kontekście transformacji sposobów konsumpcji kultury – ci młodzi ludzie stają się siłą napędową gospodarki cyfrowej.

Artyści zmuszeni są zatem do przemyślenia swojej pracy i rozwinięcia swojego potencjału online. Dlatego teraz szczególnie jest ważne dyskutowanie o prawach autorskich – odpowiednich ramach prawnych, które ochronią twórców i zapewniają im uczciwe wynagrodzenie, poprawiają możliwości zarabiania w sieci i jednocześnie będą pielęgnować młode talenty!

Ogólny obraz sektora pokazuje, że artyści muszą stać się bardziej samodzielnymi menedżerami, pracować nad własnym wizerunkiem i rozwojem swoich sieci społecznościowych. W Europie szczególny nacisk kładziony jest na muzykę (Unia Europejska jakiś czas temu rozpoczęła nowy program finansowania w ramach Creative Europe zatytułowany MUSIC MOVES EUROPE – to nadrzędne ramy dla inicjatyw Komisji Europejskiej i działań wspierających Europejski sektor muzyczny). Jest to bardzo ważne także dlatego, że sektor muzyczny jest uważany za miejsce testowania cyfrowej transformacji. Również dlatego, że największe serwisy streamingowe płacą artystom bardzo mało za odsłuchania/pobrania ich muzyki. I właśnie dlatego muzyka na żywo staje się dziś głównym źródłem dochodu dla muzyków (w przeszłości artyści skupili się raczej na sprzedaży swoich płyt).
Zmienia się także życie pisarzy – z jednej strony czytamy coraz więcej książek cyfrowych, ale co jest szczególnie ważne: self-publishing bardzo szybko zmienia rynek. Także artyści wizualni muszą zmienić metody dotarcia i zaangażowania publiczności: galerie są miejscami dla nielicznych, dlatego artyści starają się korzystać z innych form dotarcia do odbiorców: osobistej strony internetowej, sieci społecznościowych czy udziału w konkursach.

W tym kontekście, pytania , którymi skończyliśmy naszą dyskusję brzmiały:  W jaki sposób my, artyści, możemy rozwijać nasze umiejętności, aby nadal działać w tym zmieniającym się świecie? Jak możemy wpływać na prawo autorskie i prawo własności intelektualnej?

Na zakończenie Anna Ochmann krótko omówiła także dwa projekty realizowane obecnie przez Fundację Arteria związane ze wsparciem artystów i freelnacerów w ich rozwoju zawodowym: ‘Talent Matching: Vocational Mentoring for I-VET in Europe’s Creative Industries’ oraz ‘ArtENprise – Supporting Artists and Cultural Organizations in developing Entrepreneurial Skills’, obwa współfinanowane w ramach programu Erasmus+.

Kolejne spotkanie z cyklu ARTerioinspiracje odbędzie się 11 maja 2018 r w KURORCIE QULTURY.