INSYTUT IQ w kwietniu czyli jak zaprojektować warsztaty kreatywne dla osób zagrożonych wykluczeniem…

Kwietniowe spotkanie z cyklu INSYTUT IQ było nietypowe. Tym razem zaprosiliśmy uczestników – przedstawicieli organizacji pozarządowych i artystów pracujących z przedstawicielami różnych środowisk defaworyzowanych – do wspólnej warsztatowej pracy i burzy mózgów pod hasłem „jak zaprojektować warsztaty kreatywne dla osób zagrożonych wykluczeniem…”.

Podstawowym celem warsztatów było przekształcenie luźnych pomysłów, idei i myśli w bardziej sprecyzowane ramy, mogące być podstawą do tworzenia projektów w szeroko rozumianej edukacji artystycznej przede wszystkim skierowanych do osób zagrożonych wykluczeniem.

Pierwszym elementem było „otwarcie się” uczestników na myślenie projektowe. Przeanalizowanie całego cyklu pracy nad projektem, począwszy od luźnej idei do zamkniętych ram zgodnych z dokumentacją konkursową, a także przedstawienie metodologii projektowania z uwzględnieniem dwóch bardzo ważnych elementów: specyfiki grupy docelowej (osoby zagrożone wykluczeniem) oraz wykorzystania działań artystycznych w pracy z tą grupą.

Liczna grupa uczestników warsztatów bardzo aktywnie uczestniczyła w spotkaniu. Wykazywała się już pewnym doświadczeniem w działaniach związanych z edukacją artystyczną, a niektóre osoby podejmowały w przeszłości próby pisania projektów. Dyskusja w ramach warsztatów zogniskowała się wokół tematyki wykorzystania potencjału kulturowego oraz indywidualnej kreatywności (rozumianej bardzo szeroko), a także możliwości budowania więzi lokalnych czy relacji międzyludzkich poprzez działania związane szeroko z kulturą i kreatywnością. Uczestnicy podkreślali problemy związane z aktywizacją osób zagrożonych wykluczeniem, ale także konieczność wspierania oddolnych inicjatyw lokalnych i środowiskowych, które są najlepszą odpowiedzią na istniejące w tych płaszczyznach problemy.

Przekonaniu wszystkich uczestników o roli kultury i kreatywności w rozwoju kapitału społecznego czy innowacyjności towarzyszyła refleksja, że niestety wśród osób zagrożonych wykluczeniem wykorzystanie potencjału kulturowego czy kreatywnego jest szczególnie trudne. Zmiana tego stanu rzeczy wymaga z jednej strony zwiększenia wsparcia ze strony funduszy publicznych, z drugiej ożywienia debaty na temat społecznych funkcji kultury, zwłaszcza w kontekście osiągania celów właśnie społecznych. Kolejnym przywołanym problem były kwestie wykluczenia kulturowego, a także informatycznego tych środowisk. Nowoczesne technologie informacyjne, a zwłaszcza Internet, odgrywa obecnie ogromną rolę w obszarze kultury i kreatywności. Aktywne uczestnictwo w sieciach komunikacyjnych (np. portale społecznościowe) stanowi nie tylko nieodłączny element potencjału kreatywnego (współtworzenia treści) ale także coraz częściej warunek funkcjonowania np. na rynku pracy (wyszukiwanie ofert pracy przez Internet, itp.).

W trakcie pracy warsztatowej powstał szereg pomysłów na projekty skierowane do środowisk zagrożonych wykluczeniem (zarówno społecznym, kulturowym, jak i np. ekonomicznym). Jednym z nich był pomysł tworzenia systemu nauczania rytmiki w placówkach przedszkolnych oparty na materiale dydaktycznym opracowanym przez Urszulę Smoczyńską-Nachtman – nestorkę polskiej edukacji muzycznej. Specyfika tego materiału dydaktycznego umożliwia pracę również z dziećmi o pewnych dysfunkcjach i niepełnosprawnościach oraz zaniedbaniach wychowawczych (środowiska patologiczne, wykluczenie społeczne i intelektualne). Innym pomysłem było stworzenie projektu nieformalnej czytelni i biblioteki, której beneficjentami byłyby osoby, które nie mają kontaktu z książkami i nie czytają głównie z przyczyn wykluczenia ekonomicznego, mieszkające w biednych dzielnicach postindustrialnych. Kolejnym projektem były zajęcia teatralno-aktorskie dla młodzieży z środowisk zagrożonych wykluczeniem – zaangażowanie się w pracę nad spektaklem jako interesująca alternatywa spędzania wolnego czasu.

Spotkanie odbyło się 11 kwietnia 2017 r.