EDD 2011 – Zapraszamy na spacer aleją platanów do stalowego domu….

W ramach tegorocznych obchodów Europejskich Dni Dziedzictwa zaprosiliśmy mieszkańców Zabrza i regionu na wycieczkę związaną z zabrzańskim Wielkim Przemysłem – na spacer po osiedlu Zandka. Należy ono do kom­pleksu zabudowań związanych z hutą Don­ner­smarcka (póź­niej­sza Huta Zabrze), na który składały się trzy czę­ści: kolonia miesz­kalna położona na połu­dnie od huty, zespół budyn­ków miesz­kal­nych położony na zachód od niej oraz obiekty usługowo-​rekreacyjne. Osiedle znaj­duje się w obrębie ulic: Bytom­skiej, Cmen­tar­nej, Krakusa, Stal­macha oraz Boń­czyka. Zostało wybudowane w latach około 1900-​1922, według projektu grupy architek­tów z Berlina-​Charlottenburga. Kolonia wyróż­niała się piękną architek­turą, miesz­kaniami o wysokim standardzie i prestiżu – miała w założeniach stać się wizytówką spółki. Była osiedlem wzorcowym dla powstałych później na Górnym Śląsku podobnych założeń urbanistycznych.

W jej skład weszło około 40 budyn­ków miesz­kal­nych zdobionych elementami muru pruskiego, powstałych na zbliżonych do siebie, symetrycznych rzutach. W więk­szo­ści z nich mieściło się 12 miesz­kań – po 4 na każ­dej z trzech kondygnacji, składających się z kuchni i dwóch pokoi, ze wspól­nymi toa­letami umiesz­czonymi na półpiętrach.

W ramach osiedla powstały także – nieist­niejące już obec­nie – obiekty gospodar­cze oraz liczne obiekty użytecz­no­ści publicz­nej, między innymi: przed­szkole z salką teatralną, dom star­ców, szkoła, kasyno, biblioteka, kryta pływal­nia, hala spor­towa, a także budynki straży pożar­nej, budynek dyrek­cji huty oraz willa dyrek­tora. Wol­nostojące, wzniesione w luź­nej zabudowie obiekty osiedla, nawiązują do typu wil­lowego, co dodat­kowo pod­kreśla bogata zieleń wokół budyn­ków oraz wzdłuż ulic (wyróż­nia się wśród nich aleja platanów przy ul. Krakusa). Ich architektura nawiązywała także do założeń ruchu „Arts and Crafts” – do tradycji angielskiej oraz form ludowych.

Przy ul. Cmen­tar­nej, w pobliżu cmen­tarza żydow­skiego, znaj­duje się dom ze stali wzniesiony w 1927 r. w ciągu 26 dni przez 16 robotników jako eksperyment budowlany w koncepcji Esprit Nouveau. Ściany zostały odlane w pobliskiej hucie Donnersmarcka i osadzone na klasycznym fundamencie. Jest to pierwszy z wybudowanych w Zabrzu stalowych domów – cztery kolejne znajdują się przy ul. Szafrańczyka w Zabrzu – Rokitnicy.

Więcej informacji o atrakcjach tegrocznych EDD: www.edd.com.pl

Informator w wersji papierowej można otrzymać w siedzibie Fundacji. Wersja elektroniczna do pobrania tutaj.