ARTerioinspiracje. Wieczór VII: Polska prezydencja w Radzie Europy

Kolejne, i zarazem ostatnie w roku 2010, spotkanie z cyklu ARTerioinspiracje poświęciliśmy dyskusji nad zagadnieniami związanymi z objęciem przez Polskę w II połowie 2011 roku przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej. Temat, zaproponowany przez uczestników poprzedniego spotkaniania ARTerioinspiracyjnego, jest przez tym bardziej aktualny, iż jak wynika z badań polskiej opinii publicznej (GFK na zlecenie Departamentu Informacji Europejskiej w MSZ, kwiecień – sierpień 2010 r.) aż 67% społeczeństwa nie ma żadnej wiedzy w tym zakresie, a 72% badanych przyznaje, iż nie wie jakie są główne zadania polskiej Prezydencji.

Spotkanie zorganizowaliśmy 19 grudnia 2010 roku. Pomimo mroźnego, grudniowego wieczoru atmosfera dyskusji o roli polskiego przewodnictwa, a przede wszystkim o założeniach programu kulturalnego polskiej Prezydencji była gorąca.
Kolejne spotkanie zostało zaplanowane wstępnie na 29 stycznia 2011 r. Tym razem gośćmi Fundacji będą przedstawiciele organizacji i instytucji, także zagranicznych, którzy podobnie jak ARTeria zaangażowali się w międzynarodową kampanię we are more (Fundacja przygotowuje właśnie między innymi polską wersję językową ulotki kampanijnej, więcej na www.wearemore.eu/2010/12/we-are-more-in-german-polish-english-and-macedonian, a dokument w wersji elektronicznej wkrótce będzie możliwy do pobrania z naszej strony, w wersji drukowanej w siedzibie Fundacji). Chcemy także dyskutowac o idei lobbingu, a także o roli organizacji społeczeństwa obywatelskiego w stanowieniu prawa. Wszystkich zainteresowanych udziałem w tym spotkaniu prosimy – ze względów organizacyjnych – o potwierdzenie swojego uczestnictwa na adres: annaochmann@fundacja-arteria.org.


Krótki wstęp do dyskusji tradycyjnie przygotowała prezes Fundacji ARTeria – Anna Ochmann (treść poniżej).

 W II połowie 2011 roku Polska, jako pierwsze państwo z tria Polska-Dania-Cypr, obejmie Prezydencję w Radzie Unii Europejskiej (przewodnictwo pracom Rady jest sprawowane przez każde z państw członkowskich UE przez okres sześciu miesięcy w ramach ustalonych wcześniej grup trzech państw, które tworzone są na zasadzie rotacji z uwzględnieniem różnorodności państw członkowskich oraz równowagi geograficznej w ramach Unii). Sprawowanie przewodnictwa Radzie UE będzie miało kluczowe znaczenie zarówno dla kształtowania wizerunku Polski w Europie, jak i dla realizacji strategicznych interesów polskiej polityki w Unii Europejskiej (początkowo sprawowanie Prezydencji miało charakter bardziej administracyjny, z czasem stało się jednak bardzo prestiżowe ponieważ państwa przewodniczące Radzie określają priorytety działalności Unii Europejskiej w czasie sprawowania ich urzędu, co daje szansę na mocne zaakcentowania ich obecności na arenie międzynarodowej). Sprawowanie Prezydencji wiąże się z koniecznością organizacji i przewodniczenia wszystkim posiedzeniom Rady (z wyjątkiem Rady do Spraw Zagranicznych) oraz jej organów przygotowawczych, pełnienie funkcji mediatora pomiędzy uczestnikami unijnego procesu decyzyjnego, poszukiwanie ogólnego porozumienia na forum Rady. Kraj sprawujący Prezydencję jest również odpowiedzialny za reprezentowanie Rady w kontaktach z innymi instytucjami UE, w szczególności z Komisją Europejską i Parlamentem Europejskim.
Priorytety polskiego Przewodnictwa w Radzie UE w II połowie 2011 r. zostały wstępnie wytypowane 21 lipca 2010 r. przez Radę Ministrów i akcentują następujące obszary: rynek wewnętrzny, stosunki ze Wschodem, wzmocnienie zewnętrznej polityki energetycznej UE, Wspólna Polityka Bezpieczeństwa i Obrony, negocjacje wieloletnich ram finansowych 2014-2020, pełne wykorzystanie kapitału intelektualnego Europy.
Jednym z ważniejszych aspektów przygotowań do objęcia polskiej prezydencji było opracowanie spójnego programu kulturalnego polskiego przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej. Jest on nie tylko integralną częścią przygotowań do objęcia prezydencji, ale także ważnym elementem jej sprawowania. Doświadczenia krajów, które dotychczas sprawowały Prezydencję wskazywały, iż to właśnie program kulturalny stanowi najważniejszą wizytówkę państwa, jest świetnym narzędziem promocji zarówno kraju na arenie międzynarodowej, jak i promocji idei integracji europejskiej wśród obywateli państwa sprawującego Prezydencję.
Strategiczne założenia programu kulturalnego polskiej Prezydencji w II połowie 2011 zostały opracowanie w sierpniu 2009 roku – w ramach prac międzyresortowego zespołu opiniodawczo-doradczego ds. promocji i kultury – przez Departament Współpracy z Zagranicą MKIDN, Instytut Adama Mickiewicza oraz Narodowy Instytut Audiowizualny.
Cel główny, który został zdefiniowany w tej strategii, to kształtowanie – poprzez wszystkie działania  w ramach programu kulturalnego polskiej Prezydencji – obrazu Polski jako państwa nowoczesnego, dynamicznego, posiadającego własne tradycje i historię. Cel ten ma być osiągnięty zarówno poprzez promocję Polski w UE, promocję Polski i UE na świecie (Polska w roli ambasadora UE), a także promocję UE w Polsce.
Konstrukcja programu kulturalnego została oparta na kilku podstawowych założeniach: spójności (z długoterminową strategią promocji Polski, założeniami promocji gospodarczej i turystycznej kraju), współpracy (projekty realizowane wspólnie z artystami oraz organizacjami kulturalnymi pochodzącymi z innych państw członkowskich UE i spoza UE, co w konsekwencji ma zaowocować nawiązaniem długoterminowej, wykraczającej poza rok 2011, współpracy z partnerami zagranicznymi), jakości, a nie ilości projektów, a także kompatybilności programu (z mottem polskiej prezydencji oraz wytycznymi planowanymi na rok 2011 na poziomie europejskim m.in.: z Europejskim Rokiem Wolontariatu, Partnerstwem Wschodnim oraz Europejską Polityką Sąsiedztwa).
Projekty realizowane w ramach programu kulturalnego polskiej prezydencji można podzielić ze względu na zasięg geograficzny (projekty realizowane w wybranych stolicach europejskich m.in. w Brukseli (jako eurostolicy), Berlinie, Paryżu, Rzymie, Madrycie, Londynie, w miastach pozaeuropejskich m.in. w Pekinie, Moskwie, Waszyngtonie, a także w krajach Partnerstwa Wschodniego: Kijowie i Mińsku), celowość przygotowania (projekty kluczowe m.in. otwierające objęcie polskiego przewodnictwa w Radzie UE w Warszawie i Brukseli, uświetniające ewentualny Szczyt Rady Europejskiej w Polsce, promujące polską prezydencję w wybranych stolicach państw członkowskich UE oraz poza UE, projekty w przestrzeni miejskiej promujący polską prezydencję, programy artystyczne towarzyszące szczytom z państwami trzecimi w Polsce) oraz metodę realizacji (m.in. realizowane we współpracy z partnerami zagranicznymi, realizowane w wynajętych przestrzeniach), a także wyróżnić projekty konkursowe.
W proces tworzenia projektu programu kulturalnego zaangażowanych było, jest i będzie wiele podmiotów, m.in.: Rada Programowa, kluczowe organizacje i instytucje kultury, Polska Organizacja Turystyczna czy przedstawiciele regionów i miast.
Środki na realizację programu kulturalnego polskiej Prezydencji będą pochodziły z programu wieloletniego pod nazwą „Przygotowanie, obsługa i sprawowanie Przewodnictwa Polski w Radzie UE w II połowie 2011 r.” przyjętego przez Radę Ministrów w dniu 23 czerwca 2009 r. (zadanie specjalne MKiDN pt. Program kulturalny), z budżetów własnych placówek zagranicznych promujących polską Prezydencję poza wskazanymi strategicznymi miejscami na świecie oraz z budżetów instytucji kultury.
Program kulturalny Prezydencji w Polsce będzie zogniskowany wokół szeregu wydarzeń głównych. Pierwszym z nich będzie inauguracja objęcia przewodnictwa w Radzie UE 1 lipca 2011 roku w Teatrze Wielkim Operze Narodowej w Warszawie oraz w wielu punktach stolicy (cztery sceny tematyczne, z których każda będzie miała swojego kuratora, ekrany/telebimy w przestrzeni miasta, wystawy i imprezy we wszystkich muzeach, galeriach i miejscach kultury).
Kolejnym i niewątpliwie jednym z najważniejszym akcentów polskiej Prezydencji i jej programu kulturalnegobędzie zaplanowany we Wrocławiu na wrzesień 2011 „Europejski Kongres Kultury”. Idea Europejskiego Kongresu Kultury opiera się na czterech ogniwach – wydarzeniach o dużej randze, z których wszystkie ogniskują się wokół kultury. Każde z nich skupia się jednak na nieco innym jej aspekcie i dzięki temu jest sprofilowane pod kątem innego odbiorcy. W programie EKK poruszane są zarówno zaawansowane zagadnienia z teorii kultury i filozoficznej analizy jej współczesnych problemów (debaty i wykłady zaproszonych światowej sławy intelektualistów w Hali Stulecia w części oficjalnej kongresu), kultury rozumianej jako gałąź przemysłu i część organizmu państwowego (spotkanie ministrów kultury UE), kultury niezależnej i reprezentowanej przez NGO’s (festiwal artystyczno-społecznyuzupełniający oficjalną cześć kongresu o szeroką prezentację europejskiej kultury niezależneji spotkanie – po raz pierwszy w Polsce – Informal European Theatre Meeting – największejsieci skupiającej niezależnych i instytucjonalnych specjalistów sztuk scenicznych). Tak pomyślana struktura daje szanse na szerokie zainteresowanie kongresem i liczne uczestnictwo w nim zarówno specjalistów, jak i szerokiej publiczności. Komitet Honorowy EKK stanowią Andrzej Wajda, Krzysztof Penderecki i Tadeusz Różewicz, a Komitet Programowy – Prof. Krzysztof Michalski i Prof. Marcin Król.
Zgodnie z przyjętym zwyczajem finał prezydencji będzie wydarzeniem mniej spektakularnym w stosunku do jej rozpoczęcia, skoncentrowanym nie na samym fakcie sprawowania prezydencji, lecz raczej na jej przekazaniu kolejnemu państwu unijnemu. Motywem wiodącym finałowej części programu kulturalnego stanie się więc projekt nawiązujący do Danii, państwa przejmującego prezydencję po Polsce.
Działaniom w Polsce towarzyszyć będzie szereg wydarzeń na arenie międzynarodowej – miedzy innymi w Brukseli, która ma szczególne znaczenie jako eurostolica. Otwarcie Prezydencji w postaci weekendowego festiwalu młodej sztuki/muzyki nastąpi w dniach 1 – 3 lipca 2011 roku w Centrum Kulturalnym Flagey (prezentacje muzyczne, filmy, wystawy i instalacje w przestrzeni publicznej znanych polskich twórców). Wydarzenie inauguracyjne dla VIP zostało zaplanowane na wrzesień/październik 2011 roku w La Monnaie (między innymi będzie to European Gala czyli trzy wielkie koncerty Sinfonii Varsovii w BOZAR w ramach festiwalu muzyki klasycznej – KlaraFestival). W przestrzeni publicznej polską sztukę będzie można oglądać przez cały okres trwania prezydencji czyli od 1 lipca do 31 grudnia 2011 roku.Ważnym elementem promocji będą także projekty realizowane w budynkach instytucji europejskich, w tym w budynku Rady UE – Justus Lipsius, głównym budynku Komisji Europejskiej – Berlaymont, wbudynku Parlamentu Europejskiego, budynku Komitetu Regionów oraz w przestrzeni publicznej wokół instytucji UE.W ciągu sześciu miesięcy sprawowania przez Polskę przewodnictwa w Radzie UE odbędą się także dwie wystawy prezentujące polską sztukę współczesną. Jedna z nich będzie wystawą indywidualną, natomiast druga będzie wystawą tematyczną prezentującą najciekawsze osobowości polskiej sztuki. Wystawy zorganizowane zostaną w Centrum Artystycznym WIELS (wystawa indywidualna) oraz BOZAR (wystawa tematyczna). Inne ciekawy projekty to m.in. retrospektywa filmów Andrzeja Wajdy.
Więcej informacji oraz aktualności na temat polskiej Prezydencji na stronie: www.prezydencjaue.gov.pl