ARTerioinspiracje. Wieczór IX: Strategia Europa 2020

24 lutego 2011 roku Fundacja ARTeria zaprosiła do udziału – tradycyjnie przy dobrej kawie i herbacie – w kolejnym spotkaniu z cyklu ARTerioinspiracje. Tym razem inspiracją do debaty była Strategia EUROPA 2020. Następne spotkanie (25 marca 2011 roku), będzie poświęcone tematyce miasta: kandydaturze Katowic do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury 2016 (zapraszamy do zapoznania się z wnioskiem aplikacyjnym), także w kontekście polityki miejskiej Unii Europejskiej. Zaprosiliśmy do udziału w dyskusji partnerów Fundacji z Belgii i Niemiec, przewidujemy, iż dyskusja będzie odbywała się w języku polskim oraz angielskim. Prosimy o wcześniejsze potwierdzenie udziału w spotkaniu (ze względów organizacyjnych zmienione zostanie miejsce organizowania ARTerioinspiracji: w związku licznym gronem stałych dyskutantów i coraz liczniejszą grupą nowych gości 🙂 rozważamy wynajem sali zewnętrznej, dlatego proszę o przesłanie potwierdzenia do 22.03).


Poniżej treść wprowadzenia do dyskusji, tradycyjnie przygotowanego przez prezes Fundacji – Annę Ochmann:

„Europa 2020 mówi o tym, co nalezy zrobić dziś i w przyszłości, aby ponownie ożywić gospodarkę UE. To jest plan na najbliższych 10 lat, ale żeby osiągnąć to, co zamierzamy w ciągu 10 lat musimy zacząć działać już teraz. To jest strategia na rzecz zwiększenia miejsc pracy i lepszego życia Europejczyków”
Jose Manuel Barroso, szef Komisji Europejskiej
Strategia „Europa 2020” to nowy, długookresowy program rozwoju społeczno-gospodarczego Unii Europejskiej, który zastąpił (realizowaną od 2000 r. i zmodyfikowaną pięć lat później) Strategię Lizbońską. Komunikat „Europa 2020 – Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozowoju sprzyjającego włączeniu społecznego” został opublikowany 3 marca 2010 r. Podkreślono w nim potrzebę wspólnego działania państw członkowskich na rzecz wychodzenia z kryzysu, a także konieczność wdrażania reform. Wskazano najważniejsze wyzwania: stawienie czoła globalizacji, problem starzenia się społeczeństw czy potrzebę racjonalnego wykorzystywania zasobów.
Strategia Europa 2020 ma z jednej strony zapewnić UE wyjście z kryzysu, ale także ma zapewnić przygotowanie europejskiej gospodarki na wyzwania następnego dziesięciolecia. W celu osiągnięcia tych założeń zaproponowano trzy podstawowe, wzajemnie wzmacniające się priorytety, których realizację mają zapewnić konkretne działania na szczeblu unijnym i krajowym. Są to:
    • wzrost inteligentny (ang. smart growth), czyli zwiększenie roli wiedzy, innowacji, edukacji i społeczeństwa cyfrowego,
    • wzrost zrównoważony (ang. sustainable growth), czyli produkcja efektywniej wykorzystująca zasoby przy jednoczesnym zwiększeniu konkurencyjności,
    • wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu (ang. inclusive growth), czyli zwiększenie aktywności zawodowej, podnoszenie kwalifikacji i walka z ubóstwem

 

„Obecny kryzys finansowy jest gorszy niz ktokolwiek mógł przypuszczać. Sytuacja ekonomiczna zmienia się szybciej niż rzeczywistość polityczna. Wszyscy zgadzają się z tym, że na kryzys trzeba odpowiedzieć rozwiązaniami politycznymi. (…) Kryzys ujawnił fundamentalne słabości i nierealne tendencje,których ni emożemy dłużej ignorować. Europa wykazuje deficyt wzrostu, zagrażający naszej przyszłości. Musimy zdecydowanie wzmocnić nasze słabe punkty i wykorzystać liczne atuty. Musimy stworzyć nowy model gospodarczy oparty na wiedzy, niskoemisyjnej gospodarce i wysokiej stopie zatrudnienia. Jest to walka wymagająca mobilizacji całej Europy”.
Jose Manuel Barroso, szef Komisji Europejskiej

Komisja Europejska zaproponowała także wskaźniki, dzięki którym będzie możliwe bieżące monitorowanie postępów w realizacji priorytetów strategii. To pięć nadrzędnych celów, określonych na poziomie całej UE, które państwa członkowskie przełożą następnie na cele krajowe, uwzględniając swoje pozycje wyjściowe:
    • osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób w wieku 20-64 lat na poziomie 75%;
    • poprawa warunków prowadzenia działalności badawczo–rozwojowej – przeznaczanie 3% PKB UE na inwestycje w badania i rozwój;
    • „20/20/20” w zakresie klimatu i energii czyli: zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o 20% (w porównaniu z poziomami z  1990 r.), zwiększenie do 20% udziału energii odnawialnej w ogólnym zużyciu energii oraz dążenie do zwiększenia efektywności energetycznej o 20%;
    • podniesienie poziomu wykształcenia, zwłaszcza poprzez zmniejszenie odsetka osób przedwcześnie kończących naukę – do poniżej 10% oraz zwiększenie odsetka osób w wieku 30−34 lat mających wykształcenie wyższe – do co najmniej 40%;
    • wspieranie włączenia społecznego – liczbę osób zagrożonych ubóstwem należy zmniejszyć o 20 mln.

 

Podstawowymi instrumentami realizacji celów strategii są opracowywane przez państwa członkowskie UE Krajowe Programy Reform oraz  przygotowane przez Komisję Europejską tzw. inicjatywy przewodnie (ang. flagship initiatives). Ich realizacja jest wspólnym priorytetem, dlatego strategia zakłada działania na wszystkich szczeblach: organizacji działających na poziomie UE, państw członkowskich, władz lokalnych i regionalnych. Zdefiniowane inicjatywy przewodnie to:
    • Unia innowacji – wykorzystanie działalności badawczo-rozwojowej i wykorzystanie innowacji do rozwiązania najważniejszych problemów społecznych i gospodarczych a także likwidacja przepaści między światem nauki a rynkiem;
    • Młodzież w drodze – poprawa jakości i atrakcyjności europejskiego szkolnictwa wyższego na arenie międzynarodowej, wspieranie mobilności studentów i młodych specjalistów;
    • Europejska agenda cyfrowa – osiągnięcie trwałych korzyści gospodarczych i społecznych z jednolitego rynku cyfrowego opartego na bardzo szybkim Internecie;
    • Europa efektywnie korzystająca z zasobów – wsparcie zmiany w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i efektywniej korzystającej z zasobów, dążenie do wyeliminowania zależności wzrostu gospodarczego od degradacji środowiska przyrodniczego;
    • Polityka przemysłowa na rzecz ekologicznego rozwoju – zwiększanie konkurencyjności unijnego sektora przemysłu zdolnego do konkurowania w skali globalnej, poprawa warunków dla przedsiębiorczości, zwłaszcza MŚP;
    • Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia – stworzenie warunków do unowocześnienia rynków pracy w celu zwiększenia poziomu zatrudnienia, ułatwienie mobilności pracowników i rozwój ich umiejętności, zapewnienie trwałości europejskich modeli społecznych szczególnie w sytuacji odchodzenia na emeryturę pokolenia wyżu demograficznego;
    • Europejski program walki z ubóstwem – zapewnienie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej poprzez pomoc osobom biednym i wykluczonym społecznie oraz umożliwienie im aktywnego uczestniczenia w życiu społecznym.

 

W kwietniu 2011 roku państwa członkowskie Unii Europejskiej mają przekazać Komisji Europejskiej Krajowe Programy Reform na rzecz realizacji strategii „Europa 2020”. Obecnie rządy narodowe przekazały do Komisji Europejskiej Założenia do Krajowego Programu Reform (z polskimi założeniami można się z nimi zapoznać na stronach Ministerstwa Gospodarki). Co istotne – strategia podkreśla wspólną odpowiedzialność rządów krajów członkowskich do przejęcia odpowiedzialności za nową strategię. Zwiększona zostanie również rola Parlamentu Europejskiego. Komisja będzie monitorowała postępy wdrażania strategii, aby zagwarantować, że podjęte zobowiązania przełożą się na skuteczne działania w terenie, wzmocniona zostanie rola zarządzania.
„Nasze gospodarki są nierozerwalnie ze sobą powiązane. Żadne państwo członkowskie nie jest w stanie skutecznie stawić czoła globalnym zagrożeniom w pojedynkę. Działając wspólnie, jesteśmy silniejsi, zatem udane wyjście z kryzysu uzależnione jest od ścisłej koordynacji polityki gospodarczej. Niepodjęcie tych działań może doprowadzić do „straconej dekady” nacechowanej stopniową utratą znaczenia, trwałym zatrzymaniem wzrostu i wysokim bezrobociem”
Jose Manuel Barroso, szef Komisji Europejskiej