ARTerioinspiracje w grudniu czyli o pozarządowych marginesach sztuki

Grudniowe ARTerioinspiracje (spotkaliśmy się 14 grudnia 2016 r.) dedykowaliśmy tematyce związanej z rolą organizacji pozarządowych (stowarzyszeń, fundacji i towarzystw) w kreowaniu kultury zarówno na poziomie lokalnym, jak i ogólnopolskim. Dyskusja zogniskowała się de facto wokół dwóch głównych wątków: kwestii finansowania kultury oraz jakości wydarzeń artystycznych.

Uczestnicy debaty odnieśli się, w kontekście pierwszego z tematów, przede wszystkim do złożoności tego zagadnienia – z jednej strony do komercjalizacji działań (część organizacji nie mając często stałych źródeł utrzymania kalkuluje imprezy na zasadach czysto komercyjnych wprowadzając kryterium, któremu niekoniecznie kultura powinna być poddawana), na marności środków samorządowych (od samych kwot przeznaczanych w konkursach na działania kulturalne, przez niski poziom dofinansowania zwycięskich wniosków, zbyt dużą wysokości wkładów własnych, aż po układy pozamerytoryczne i polityczne wpływające na otrzymanie dofinansowania). Dyskutowaliśmy także o smutnej rzeczywistości, gdy działania organizacji pozarządowych są postrzegane jako konkurencja dla instytucji publicznych czy tez wykorzystywania organizacji do zasilania budżetów instytucji środkami dedykowanymi sektorowi pozarządowemu. Ciekawym wątkiem był głos o powszechnym postrzeganiu trzeciego sektora w kontekście głównie działań charytatywnych nakierowanych na problemy społeczne (choroby, ubóstwo itp.), a nie kulturalnych czy kulturotwórczych.

Drugi z głównych wątków dyskusji dotyczył miejsca aktywności kulturalnej sektora pozarządowego jako swoistej działalności outsiderskiej we współczesnej kulturze. Kilka historycznych pojęć, o rodowodzie modernistycznym, przywołała na początku prezeska Fundacji – Anna Ochmann („art brut” – termin Jeana Dubuffeta z 1945 roku czy „outsider art” – określenie zaproponowane przez Rogera Cardinala w 1975 roku, a także „sztuka naiwna” – pojęcie utrwalone w języku polskim przez Aleksandra Jackowskiego). Wskazując jednocześni e, iż obecnie na świecie trwa swoista na „outsider art.” o czym świadczą m.in. wystawy w czołowych instytucjach sztuki m.in. „The Encyclopedic Palace” na 55. Biennale w Wenecji, „Secret Universe I-IV” w berlińskim Hamburger Bahnhof czy ciekawe rozwiązania (jak prezentacje w pokojach hotelowych) w trakcie targów sztuki ARCO w Madrycie. Ciekawy jest także, w tym kontekście, rozwój prywatnych kolekcji i rynku, m.in. regularnie odbywające się targi Outsider Art Fair w Paryżu i Nowym Jorku. Artyści zajmujący się takimi alternatywnymi formami sztuki tworzonej często poza konwencjami znajdują wsparcie często właśnie w organizacjach pozarządowych, które stają się parterami mającymi odwagę podjąć trudne tematy.

Kolejne spotkanie w styczniu – szczegóły w newsletterze i na stronie, serdecznie zapraszamy.