ARTerioinspiarcje w marcu czyli kilka słów o idei Work-Based Learning w sektorze kreatywnym i kultury

18 marca 2019 r. zorganizowaliśmy kolejne spotkanie z cyklu ARTerioinspiracje. Dyskutowaliśmy o kolejnym realizowanym przez Fundację ARTeria projekcie – “Learn to Create – promoting Work-based Learning in Europe’s Cultural and Creative Industries” (więcej o projekcie tutaj). Projekt jest współfinansowany w unijnego ramach Programu Erasmus+.

Wenancjusz Ochmann przybliżył uczestnikom cele i działania przewidziane w projekcie, zaprosił także do udziału w pierwszym etapie – badaniu związanym z wykorzystaniem idei work-based learning w zdobywaniu nowych umiejętności i kwalifikacji w sektorze kreatywnym i sektorze kultury. Liderem tej części projektu jest Fundacja Arteria, która wspólnie z INNOGATE TO EUROPE pracuje nad opracowaniem metodologii, narzędzi badawczych oraz finalnie raportu.

Produkty i usługi z sektora kultury i sektora kreatywnego są postrzegane jako depozytariusze swoistych wartości symbolicznych i intelektualnych, dlatego też wymagają nieco innych metod dotarcia do potencjalnego nabywcy i współpracy z klientem niż te „wywodzące” się z innych sektorów. Także ze względu na specyfikę CCI, a przede wszystkim różnorodność samych podmiotów i działań artystycznych/kreatywnych trudno zdefiniować uniwersalne metody czy strategie wsparcia artystów i twórców w zdobyciu i rozwijaniu ich umiejętności czy cech warunkujących osiągnięcie sukcesu zawodowego i finansowego. Tradycyjnie stosowane metody typu seminaria czy szkolenia zupełnie się w przypadku tej grupy nie sprawdzają.

Eksperci wskazują kilka płaszczyzn, które można rozwijać wspierając rozwój kreatywnych inicjatyw. Pierwsza to dobra edukacja artystyczna, także plastyczna dzieci wraz z rozwojem ich kompetencji technicznych (np. znajomością oprogramowania, softwaru muzycznego, itp.). Druga to specjalistyczne wsparcie szkoleniowe czy mentorskiego dla osób chcących lub już działających w sektorze kreatywnym i kultury, które chociaż częściowo zrekompensują braki edukacyjne. Kolejnym WBL – nauka konkretnych umiejętności oparta na doświadczeniu pracy, stworzenie przestrzeni, żeby myśleć o tym jak wykorzystać swoje zasoby i talenty, możliwość rozmowy o pomysłach na siebie i ich analizy. Także pomoc w zdobyciu wiedzy i umiejętności związanych z kwestiami finansowymi (takimi jak informacje o możliwościach uzyskania dofinansowania na realizację własnych zamierzeń, na temat realnych zarobków w sektorze kultury i przemysłów kreatywnych, realnego wyceniania swojej pracy w kontekście danego rynku i branży) oraz w nawiązaniu kontaktów z osobami już pracującymi w sektorze kultury i sektorze kreatywnym (networking). Ten typ wsparcia jest bardzo mocno związany z listów, zdefiniowaną w toku wcześniejszych badań ARTerii, najważniejszych elementów warunkujących możliwość osiągnięcia sukcesu w tym sektorze. Należą do nich przede wszystkim: kontakty z osobami znającymi branżę (w tym możliwość nawiązania współpracy między osobami wchodzącymi na rynek pracy/zaczynającymi własny biznes z osobami/firmami już działającymi), świadomość szans i zagrożeń, możliwości i barier związanych z pracą w sektorze kultury i sektorze kreatywnym, możliwość realizacji realnych praktyk, staży czy innych form uczenia się, wprowadzenie lub zwiększenie w systemie edukacji praktycznych zajęć dotyczących przedsiębiorczości (obejmujących m.in. takie zagadnienia jak: zakładanie i prowadzenie firmy, prawo autorskich, własność intelektualna) oraz zajęć wspierających rozwój osobisty (takich jak zarządzanie czasem czy autoprezentacja).

Dostępne badania oraz wnioski z naszych działań wskazują, że najskuteczniejszy transfer wiedzy i umiejętności następuje w sytuacjach nieformalnych – szczególnie w trakcie mentoringu (także krótkoterminowego job-shadowingu) oraz spotkań w przestrzeni co-workingowej, jak również w sytuacji współpracy – networkingu połączonego z wymianą wiedzy (możliwe jest to także w ramach klastrów kreatywnych, ale pod warunkiem, że nie są one prowadzone przez instytucje publiczne), czasem też warsztatów realizowanych w odpowiedzi na konkretną potrzebę, a przede wszystkim staży realizowanych w oparciu o założenia WBL. Te metody wpisują się w często stosowany przez artystów i twórców sposób pracy zwany „collaboration model”.

Umiejętności niezbędne do osiągnięcia sukcesu zawodowego i finansowego w sektorze kultury i sektorze kreatywnym można pogrupować w trzech głównych obszarach. Pierwszym obszarem są kwestie związane ogólnie z działalnością gospodarczą, a przede wszystkim wiedza, kompetencje i aktywność rynkowa, m.in. w zakresie aspektów prawnych (własność intelektualna, prawo autorskie, umowy cywilnoprawne, egzekwowanie wierzytelności, itp.), aspektów marketingowych (metody i kanały promowania działalności kreatywnej, media społecznościowe, itp.), księgowych (formy działalności gospodarczej, ubezpieczenia i podatki,  współpraca z biurem rachunkowym, ulgi podatkowe, itp.) oraz aspekty związane z zarządzaniem (biznes plan, efektywne zarządzanie zasobami i zespołem, finansowanie działalności np. z funduszy europejskich, preferencyjne kredyty, itp.). Drugim obszarem są umiejętności związane ze specyfiką sektora kultury i kreatywnego, w tym wiedza i umiejętności z zakresu audience development (budowanie publiczności) czy crowdsourcing (metody komunikacji i angażowania widzów). Trzecim – umiejętności komunikacyjne w tym także service design (obsługa) czy wreszcie storytelling (sposób narracji).

Warto w tym miejscu wspomnieć – a dyskusja w trakcie naszego spotkanie – w całości potwierdziła tą tezę, iż najczęściej wskazywanym przez pracodawców (zarówno instytucjonalnych jak i prywatnych) problemem jest nieodmiennie niedostosowanie programów nauczania (zarówno średnich szkół artystycznych jak i uczelni artystycznych, ale też szerzej dotyczyło to kontekstu osób legitymujących się nieartystycznym wykształceniem i podejmujących pracę w sektorze kultury lub kreatywnym) do faktycznych potrzeb rynku pracy – braku umiejętności praktycznych (przełożenia wizji artystycznej na realny produkt) oraz deficyty w komunikacji (brak zrozumienia i przedkładanie koncepcji artystycznych nad faktyczne potrzeby klienta).

Zdefiniowany został także problem ze zdobywaniem praktycznych umiejętności przez studentów lub młodych pracowników w trakcie staży czy praktyk zawodowych (wynika to m.in. z przywołanego już fasadowego funkcjonowania biur karier na uczelniach oraz specyfiki polskiego sektora kreatywnego, gdzie mikro lub małe przedsiębiorstwa nie są w stanie realizować tego typu wsparcia, brakuje również wyspecjalizowanych ofert stażowych w urzędach pracy).

Zapraszamy na stronę internatową projektu oraz na profil FB.

Kolejne spotkanie już w kwietniu (10 kwietnia 2019 r.), serdecznie zapraszamy.