59. ARTerioinspiracje – czy edukacja muzyczna rozwija kreatywność (kwiecień 2016)

Kwietniowe ARTerioinspiarcje (8 kwietnia 2016 roku) dedykowaliśmy ponownie tematyce edukacji muzycznej i kreatywności.

Donald James Simpson był jednym z pierwszych naukowców badających oddziaływanie edukacji muzycznej na rozwój kreatywności. W 1969 r., w ramach swojego przewodu doktoranckiego na Uniwersytecie Południowej Kalifornii, zbadał dzieci w 172 średnich szkołach muzycznych oraz 45 uczniów, którzy nigdy nie zostali objęci żadną edukacją muzyczną. To pionierskie badanie pokazało, że „muzyczni” uczniowie osiągnęli wyższe wyniki w Testach Kreatywności Guildforda. Kolejną osobą, która podjęła wyzwanie zbadania zależności edukacji muzycznej i kreatywności była Karen L. Wolff z Uniwersytetu w Michigan (USA) – w 1979 r. przestudiowała efekty codziennych, 30-minutowych lekcji muzyki wśród pierwszoklasistów i udowodniła, że dzieci te wykazywały znaczący wzrost kreatywności oraz zdolności motorycznych (oraz ich kontroli). Europejscy naukowcy także zaczęli dostrzegać takie zależności – Magda Kalmár z Uniwersytetu im. Loránda Eötvösa w Budapeszcie prowadziła w latach 1979 do 1982 badanie efektów, jakie śpiew i grupowe zajęcia muzyczne przynoszą przedszkolakom. Udowodniła, iż że dzieci w wieku od 3 do 4 lat dzięki edukacji muzycznej charakteryzują się ponadstandardową kreatywnością (np. w zabawach), cechuje je wyższy poziom abstrakcji i rozwój motoryczny. W latach 90. XX wieku badania powiązań edukacji artystycznej, przede wszystkim muzycznej, z kreatywnością były coraz częstsze – warto przywołać tu dorobek Donalda L. Hamanna z Uniwersytetu Stanowego w Kent (Ohio, USA), który skoncentrował się na uczniach szkół średnich i studentach uczelni wyższych. Pokazał, że warto uczyć się muzyki konsekwentnie: wyższe wyniki testów kreatywności osiągali uczniowie szkół muzycznych i studenci kierunków muzycznych – zwłaszcza jeżeli uczyli się muzyki przez ponad 10 lat. Wyniki tych i innych badań nie pozostały bez wpływu na rozwiązania prawne i politykę: w 1998 r. Wielka Brytania powołała Narodowy Komitet Doradczy ds. Edukacji Twórczej i Kulturalnej (NACCCE, National Advisory Committee on Creative and Cultural Education), który w 1999 r. opracował specjalny raport podsumowujący i prognozujący rozwój kreatywności i kultury wśród brytyjskiej młodzieży, wskazujący także liczne przykłady, w których szeroko rozumiana sztuka rozwija całą paletę uniwersalnych umiejętności wśród młodych ludzi, m.in. w obszarze kreatywności i umiejętności krytycznego myślenia. Najważniejszą częścią tego dokumentu były propozycje (dla rządu) stworzenia nowych zasad, polityki i praktyki edukacji narodowej w tym zakresie. Osobą, która przewodziła komitetowi był Ken Robinson (warto przypomnieć sobie jego słynny wykład na TED o tym czy szkoła zabija kreatywność – link tutaj).

Część wprowadzenia dedykowaną badaniom streściła Anna Gajkowska, a Wenancjusz Ochmann z PSM VENO’S STUDIO opowiedział o tym jak rozwój kreatywności jest zależny od szeroko rozumianej formy zaangażowania muzycznego: od ekspresji muzycznej poprzez ruch ciała, przez naukę śpiewu i profesjonalną naukę gry z nut na instrumencie muzycznym, aż po muzykowanie „dla przyjemności” skończywszy. Ten wstęp prowadził do streszczenia wyników innego badania, które w centrum postawiło pytanie o to jak różne formy i rodzaje zaangażowania muzycznego wpływają na kreatywność (np. edukacja solistyczna kontra zespołowa). W 2009 r. Theano Koutsoupidou z Uniwersytetu Egejskiego (Grecja) oraz David J. Hargreaves z Uniwersytetu Roehampton (Wielka Brytania) badali 6-latków uczących się muzyki porównując dzieci, które uczyły się improwizacji muzycznej z dziećmi bez elementów kreatywności w zajęciach muzycznych. Bazowali na bardzo interesującym teście „Measures of Creative Thinking in Music” autorstwa Dr Petera R. Webstera i wykazali, iż zajęcia z improwizacji muzycznej – w odróżnieniu od tradycyjnego nauczania – znacząco wspierają rozwój kreatywnego myślenia. Uczestnicy dyskusji dzieli się swoimi historiami, jak muzyka, czy szerzej sztuka – przekłada się na ich twórcze myślenie w pracy zawodowej.
Kolejne, „bardzo” jubileuszowe (już 60.!) spotkanie ARTerioinspiarcyjne 13 maja 2016 roku – serdecznie zapraszamy (potwierdzenie uczestnictwa prosimy wysyłać na adres biuro@fundacja-arteria.org do 10 maja).